Listen Now: 
Tū tiketike mai e Taranaki kia rongo i ngā hau o Te Tai Hauauru, ngā hau pure a Tāwhirimātea.
Kua whakakotahi atu ngā iwi o Taranaki kia pōwhiri ai te karauna i te rā whakahirahira o Te Ruruku Pūtakerongo ki te marae o Owae ki Waitara. Ko te waitohu o te whakataunga kerēme e whakahoki ai te mana o Taranaki maunga ki a ia anō, kaua mā raro i ngā ture, tikanga o te karauna.
Nā te roa o te tatari me te tautohe ki waenganui i rātou me te karauna i rongo tonu i te pouritanga, heoi ko te koa i rongo hoki. Koia ko tā te kaiwhakawhiti kōrero matua ki te karauna mō ngā iwi o Taranaki a Jamie Tuuta.
“Kei reira anō te pouritanga i te roa o tēnei tohe a Taranaki ki tō mātou tpuna maunga, me te koa anō hoki kua tatū ki tēnei wā te tāmokotanga o Te Ruruku Pūtakerongo kia tiimata rā ngā mahi ki te whakatinana ki te whakapuāwai anō hoki i ngā hiahia me ngā tumanako o ngā iwi o Taranaki o tō mātou tupuna maunga.”
He kaupapa kua haere huri rauna i te tongi o Taranaki, timata ai i ngā rā o nehe, i te pakanga tuatahi o te karauna ki ngā iwi o Taranaki ki Waitara tonu.
“I tiimata mai te pakanga i waenganui ngā iwi o Taranaki, ngā Māori o Taranaki me te kāwanatanga i Waitara i te tau kotahi mano e waru rau e one tekau, nō reira e tika ana kia hoki atu anō mātou ki Waitara, ki roto ki tō mātou whare a Te ikaroa ā Maui ki te waitohu i tēnei kaupapa.”
Ko te tuitui o ngā iwi me ngā reanga o Taranaki ki te kaupapa, tētehi o ngā āhuatanga i kite, i ngākaunui ana ki a Tuuta.
“Kotahi nei ngā iwi katoa o Taranaki ki runga ki tō mātou marae, ana, i kite rā i tēra kotahitanga i te wā i heke nei te karauna ki runga ki tō mātou marae.
“Nō reira, koia- te kotahitanga o ngā iwi katoa o Taranaki, tamariki mai, pahake mai, tauheke mai, ā maru nei te marae o Owai, lo Waitara i te tini uri o Taranaki mo tēnei rā nui no reira koia i koa ai te ngākau.”
Ka whai whakaaro ake a Tuuta ki a rātou i para i te ara hei hikoinga mā ngā waihotanga, ngā uri whakaeke.
“Hoki whakamuri ngā whakaaro ki te wā o Tā Māui Pomare, o Tā Apiranga Ngata, a rātou mahi ki te kōkiri i ngā take e pā ana ki te muru me te raupatu, ana, tae noatia rā ki ngā tupuranga o ngā tau whitu tekau a tatu iho ra ki a mātou o tēnei whakatupuranga.”Heoi anō rā, he tohe tonu ko te haere, he mahi tonu hei mahi.
Hei tā Tuuta, “Ehara i te mea e ea ai, ēngari kei mua tonu i te aroaro ngā mahi nui ki te whakatinana i ēnei āhuatanga, ā, mā ngā whakatupuranga e haere ake nei pea e kōrero mehemea i ea o rātou wawata. o rātou tumanako i roto i tēnei kaupapa.”
Ko ngā wawata o Tuuta rātou ko ngā ringaraupā, ngā waha kōrero o tēnei kaupapa; he mau ki ngā take e titia rā ki te ngākau me te manawa. Nā aua āhuatanga tonu te orokohanga mai o te ingoa o te kaupapa.
“Ko te hiahia, kia pai ake nē? Kia mau ai te rongo i waenganui i a mātou me te karauna. Koia i tapa te ingoa mō tēnei kaupapa ko ‘Te Ruruku Pūtakerongo”, ana, kia tau te rongo i waenganui i a mātou o Taranaki me te karauna, heoi anō, mā te wā e kite nē. E kite ai rā tātou mehemea ka wērā te taumata o ngā mahi waenganui a mātou, te karauna me te kāwanatanga.”
Ka mutu rā ko te ruku hōhonu ake a Tuuta ki ngā whakamāramatanga o te ingoa e kia nei ko ‘Te Ruruku Puutakerongo’.
“Ko te ruruku ko te tuitui i te takapau kia pūtakerongo. Mehemea ka tutuki ngā mahi i roto i te ruruku pūtakerongo, ana kei reira rā te pūtake hei whanake nei te hononga i waenganeui i a mātou ngā iwi me te kāwanatanga tatū atu rā ki ngā hononga ki to mātou tupuna maunga.”
E kore a Tuuta e kōpanitia te hōhonutangaa o te ingoa, me āna hua pai. He ora te whai, hei orangatonutanga mō ngā iwi puta noa i a Taranaki te whai. He mana whakatō mō a rātou tupuna maunga e tū hei korowai manaaki, hei korowai aroha mō āna uri.
“Nō reira koia, ko Te Ruruku Puutakerongo, kia rurukuhia etahi takapu e ora ai ngā maunga, e ora ai ngā iwi, e ora ai tēnei hononga i waenga i a mātou ko te karauna kia rongo te noho me te tū o te tangata ki tēnei take nui.”
Whakarongo ki te uiui katoa ki konei.
RELATED NEWS
